Zijn computers op school slecht voor de leerprestaties?

16-09-2015 door Pierre Gorissen

Slechtere schoolprestaties door meer computergebruik (NOS)

Waarom de computer niet bevorderlijk is in de klas (HP/De Tijd)

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) publiceerde gisteren het rapport Students, Computers and Learning, Making the Connection waarin ze op basis van de resultaten van PISA 2012 gekeken hebben naar de vraag of er een relatie is tussen die resultaten en het gebruik van computers in de school en het gebruik er van in de klas. En dat leidde tot een aantal duidelijke koppen in de media. Een reden temeer dus om het rapport eens goed door te lezen.

Het rapport is lijvig (204 pagina’s), maar de inleiding stelt al een aantal zaken die voer geven voor discussie:

  • Er is geen direct verband te vinden tussen het niveau van investeringen in ICT en de prestaties van leerlingen. Ook niet als de sociale achtergrond van leerlingen meegenomen wordt in de vergelijking.
  • Leerlingen die meer dan 6 uur per dag (buiten schooltijd) gebruik maken van internet, geven vaker aan dan anderen dat ze zich eenzaam voelen op school, te laat komen of spijbelen.
  • Bij het verkleinen van verschillen tussen leerlingen en hun kansen is het zorgen voor een goed basisniveau van lezen, schrijven en rekenen van groter belang dan de toegang tot high-tech apparaten en diensten.

Betekent dit dat we nu moeten stoppen met het gebruik van ict in scholen? Nee, zeker niet als de rest van het rapport er ook bij genomen wordt.

Meer dan dozen naar binnen rijden
Het rapport bevestigt wat al langer bekend zou moeten zijn: het naar binnen rijden van computers/ict bij een school zorgt niet voor een verbetering van het onderwijs of de leerprestaties. Het rapport zegt daar zelf over:

What this shows is that the successful integration of technology in education is not so much a matter of choosing the right device, the right amount of time to spend with it, the best software or the right digital textbook. The key elements for success are the teachers, school leaders and other decision makers who have the vision, and the ability, to make the connection between students, computers and learning.

Daarbij wordt aangegeven dat ict-gebruik goed ingebed moet worden in het curriculum zodat duidelijk is welke kennis en vaardigheden leerlingen daarbij nastreven. Scholen moeten zorg dragen voor scholing voor docenten zodat die in staat zijn die integratie tot stand te brengen. Temeer omdat het rapport constateert dat er een relatie zit tussen de didactische vaardigheden van docenten en hun ict-gebruik. Docenten die meer gebruik maakten van op leerlingen gerichte activiteiten, formatieve toetsen of activiteiten die voorkennis activeren, bleken daarbij meer dan anderen open te staan voor het gebruik van ict daarbij.

Extreem gebruik (ook buiten de school) schaadt de leerling
Het rapport gaat ook in meer detail in op de conclusie dat leerlingen die gemiddeld meer dan 6 uur per dag (buiten schooltijd!) gebruik maken van internet, zich vaker eenzaam voelen op school. In de grafiek hieronder is dat beeld voor deze groep “extreme” internetgebruikers inderdaad te herkennen. Opvallender is echter dat de groep eronder, die 2 tot 6 uur per dag internet gebruikt buiten school, bijna voor alle landen structureel lager scoort op die vraag en samen met de groep matige internetgebruikers (1-2 uur per dag) zich minder vaak eenzaam voelt op school dan de leerlingen die maximaal 1 uur internet per dag gebruiken buiten school. Dit zou een indicatie kunnen zijn dat internetgebruik buiten school, mits niet extreem, juist een positieve bijdrage levert aan het sociale welzijn van leerlingen óp school.

OECD (2015), Students, Computers and Learning: Making the Connection, PISA, OECD Publishing, Paris. DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264239555-en

OECD (2015), Students, Computers and Learning: Making the Connection, PISA, OECD Publishing, Paris.
DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264239555-en

Scholen en ouders spelen een belangrijke rol bij het opvoeden van kinderen als het gaat om verantwoord gebruik van internet. Zij zullen hen moeten leren welke gevaren er zijn, hoe ze zich als mediawijze gebruikers op internet moeten gedragen en helpen bij het vinden van een balans tussen school, het gebruik van ict en andere activiteiten zoals sporten en slapen. Aldus het rapport.

Basisvaardigheden blijven belangrijk
Juist door de digitalisering van de samenleving en de communicatie worden basisvaardigheden zoals lezen en schrijven (ook online!) belangrijker voor leerlingen. Daarnaast is er een toenemende behoefte aan vaardigheden zoals probleemoplossend vermogen en een onderzoeksmatige houding. Voor het verkleinen van de verschillen tussen leerlingen als het gaat om het kunnen profiteren van de mogelijkheden van ict is het beschikbaar maken van die ict op zichzelf niet voldoende. Het op een gelijk niveau brengen van de genoemde basisvaardigheden is dan voorwaardelijk. Met andere woorden: zonder die basisvaardigheden kunnen leerlingen niet optimaal van de mogelijkheden profiteren.

Leren van het verleden
Al met al zouden de conclusies van het rapport niet schokkend of verbazingwekkend moeten zijn voor het onderwijs. ICT is geen wondermiddel en geen oplossing voor alle problemen waar een school mee worstelt. Dat hebben ervaringen in het verleden al aangetoond. Maar ook dat is een constatering die de auteurs van het rapport doen: er wordt nog niet voldoende geleerd van lessen uit het verleden als het gaat om het gebruik van ict. Het wiel wordt te vaak opnieuw uitgevonden. Dit pleit voor een meer onderzoeksmatige aanpak en het beter documenteren van resultaten, zowel van wat wel werkt als van wat niet werkt.

OECD (2015), Students, Computers and Learning: Making the Connection, PISA, OECD Publishing, Paris. DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264239555-en

OECD (2015), Students, Computers and Learning: Making the Connection, PISA, OECD Publishing, Paris.
DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264239555-en

N.B. Het rapport ontkracht het beeld dat leerlingen alleen maar zitten te gamen (zie bovenstaand figuur)!

3 responses to “Zijn computers op school slecht voor de leerprestaties?”

  1. Wilfred Rubens schreef:

    Hebben jullie ook een RSS-feed?

  2. Pierre Gorissen schreef:

    Hoi Wilfred,

    Hmm, ik zie dat hij inderdaad niet vermeld staat (zal ik even navragen). Hij is er gelukkig wel gewoon: http://ixperium.nl/feed/

  3. Frank Thuss schreef:

    Ook goed om te weten: we hebben ook een Pushbullet- channel: https://www.pushbullet.com/channel?tag=ixperium

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*